Ο μεγάλος Αριστοτέλης, λέει στα Πολιτικά του: η καλλίτερη πολιτεία είναι η γεωργική, εκεί δηλαδή που οι περισσότεροι ζουν από την γεωργία και την κτηνοτροφία "βέλτιστος γάρ δήμος ο γεωργικός εστιν, όπου ζει το πλήθος από γεωργίας ή νομής" . Και καταλήγουμε με μία διάσημη φράση, και πάλιν του Αριστοτέλους, η οποία θα έπρεπε να υπάρχει ως προμετωπίδα σε όλες τις ανώτατες και ανώτερες γεωπονικές ή γεωργικές σχολές τις Χώρας: "Πασών των επιστημών μήτηρ τε καί τροφός Γεωργία εστί."

Σάββατο, 9 Μαρτίου 2013

Αυτοφυή λαχανευόμενα φυτά της Ελλάδας: Βολβοί ή Βορβοί


 Είναι ένα από τα πλέον γνωστά αυτοφυή λαχανευόμενα είδη, το οποίο έχει σημαντική θέση στη γαστρονομία ιδιαίτερα της Κρήτης αλλά και άλλων περιοχών. Παράλληλα το φυτό έχει και φαρμακευτικές ιδιότητες. Απαντάται σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας και η χρήση του είναι ευρύτατα γνωστή από την αρχαιότητα. Η καλλιέργεια του δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολη, ωστόσο χρειάζεται αρκετός χρόνος μέχρι την παραγωγή των βολβών ικανοποιητικού μεγέθους και σημαντικό κόπος για την εξαγωγή τους από το έδαφος.
ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Ο βολβός αναφέρεται και ως άγριος κρίνος λευκός βολβός της Κρήτης, βροβιός ή ασκορδούλακας (Muscari comosum, οικ. Liliacea). Το επιστημονικό του όνομα προέρχεται από το ελληνικό «μόσχος» που σημαίνει άρωμα. Στην Ιταλία που έχει μεγάλη απήχηση συναντάται κυρίως με την ονομασία «cipollaccio», από το γεγονός ότι οι βολβοί του μοιάζουν κάπως ως προς το σχήμα και τη γεύση του κρεμμυδιού, του σκόρδου και του πράσου. Οι βολβοί ή βορβοί είναι πολυετή φυτά με 3-4 μακρόστενα αυλακωτά φύλλα που φυτρώνουν κατευθείαν από το βολβό. Ανθίζουν κατά τον Απρίλιο – Μάιο παράγοντας χαρακτηριστική βοτρυοειδή ταξιανθία με τα κατώτερα κιτρινοπράσινα άνθη να είναι γόνιμα και τα ανώτερα, τα οποία έχουν μοβ ή μπλε χρωματισμό να είναι άγονα.
Στο συγκεκριμένο επιστημονικό γένος (Muscari) υπάρχουν καταγεγραμμένα τουλάχιστον 30-60 είδη, από τα οποία ο βροβιός είναι από τα υψηλότερα, ωστόσο δεν ξεπερνά τα 30 εκ. Το συγκεκριμένο είδος απαντάται εκτενώς στις Μεσογειακές χώρες, από την Τουρκία και την Ελλάδα μέχρι την Ιβηρική χερσόνησο και εκτείνεται στη Βόρεια Αφρική και τα Κανάρια Νησιά.
Στην Ελλάδα αφθονεί σε ακαλλιέργητες εκτάσεις καθώς και σε καλλιεργούμενες (π.χ. σε ελαιώνες αμπελώνες κ.λ.π.) και σε υψόμετρο μέχρι 900 μέτρα. Η συλλογή τους για κατανάλωση γίνεται την άνοιξη, γύρω στο Πάσχα, νωρίτερα ή αργότερα ανάλογα μα την περιοχή. Εντοπίζονται εύκολα από την χαρακτηριστική ταξιανθία τους στο υπέργειο μέρος και ακολουθεί η εξαγωγή των βολβών από το έδαφος. Συγκομίζονται οι βολβοί καθώς και το λευκό στέλεχος που μένει μετά την αποκοπή των πράσινων φύλλων. 
ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΕΙΣ
Θεωρείται ότι έχει διουρητικές ιδιότητες και ότι συμβάλλει στην μείωση της χοληστερίνης. Επίσης στην πρακτική ιατρική έχει χρησιμοποιηθεί ως τονωτικό, ορεκτικό και αφροδισιακό. Ο Ιπποκράτης το συνιστούσε ως γαλακταγωγό και ως βοηθητικό της σύλληψης. Ο Διοσκουρίδης θεωρούσε το βολβό ευστόμαχο και κατά των αιμορροΐδων, των πανάδων του δέρματος καθώς και της πιτυρίδας.
Οι βορβοί θεωρούνται σπάνιο και εκλεκτό ορεκτικό με πικρή γεύση. Γενικά πριν την κατανάλωση τους πρέπει να μειωθεί η πικρή τους γεύση. Ένας τρόπος για να γίνει αυτό είναι με την τοποθέτηση τους για περίπου 2 ημέρες σε ένα μπολ με κρύο νερό το οποίο θα πρέπει να αλλάζει δύο φορές την ημέρα. Στην συνέχεια βράζονται για περίπου 5 λεπτά και μετά ξεπλένονται με άφθονο νερό. Πριν την τελική τους κατανάλωση οι βολβοί βράζονται ξανά για λίγο και σερβίρονται με λάδι και ξύδι ή γίνονται καταπληκτικό τουρσί για μεζέ. Διατηρούνται στο ψυγείο για λίγες μέρες ενώ αν τοποθετηθούν σε βάζο με αρκετό ξύδι μπορούν να διατηρηθούν αρκετά περισσότερο.
Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ
Μπορεί να καλλιεργηθεί από σπόρους που σπέρνονται το Φθινόπωρο ε γραμμές γύρω στα 25 εκ. μεταξύ τους ή με βολβίδια που μπορεί κανείς να προμηθευθεί από την λαϊκή ή να τους συλλέξει από τους αγρούς τον Ιανουάριο-Μάρτιο. Γενικά ή καλύτερη θερμοκρασία για την βλάστηση των σπόρων του είναι γύρω στους 10 βαθμούς κελσίου. Σε τέτοιες θερμοκρασίες οι σπόροι φυτρώνουν περίπου σε 25 ημέρες ενώ σε υψηλότερες ή χαμηλότερες θερμοκρασίες το διάστημα αυτό αυξάνει σημαντικά. Τα βολβίδια φυτεύονται το φθινόπωρο στο λαχανόκηπο και αφήνονται στην ίδια θέση τουλάχιστον για ένα έτος, μέχρι να αποκτήσουν ικανοποιητικό μέγεθος. Όπως είναι λογικό άμα ξεκινήσουμε την καλλιέργεια μας από σπόρο θα χρειασθεί ακόμη περισσότερος χρόνος. Εκτός από τον αρκετό χρόνο που χρειάζονται για να παραχθούν  βολβοί ικανοποιητικού μεγέθους το μεγάλο πρόβλημα στην καλλιέργεια των βορβών είναι το μεγάλο βάθος που αναπτύσσονται οι βολβοί μέσα στο έδαφος με αποτέλεσμα να απαιτείται αρκετός κόπος για την εξαγωγή τους με χειροκίνητα εργαλεία.   

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου