Ο μεγάλος Αριστοτέλης, λέει στα Πολιτικά του: η καλλίτερη πολιτεία είναι η γεωργική, εκεί δηλαδή που οι περισσότεροι ζουν από την γεωργία και την κτηνοτροφία "βέλτιστος γάρ δήμος ο γεωργικός εστιν, όπου ζει το πλήθος από γεωργίας ή νομής" . Και καταλήγουμε με μία διάσημη φράση, και πάλιν του Αριστοτέλους, η οποία θα έπρεπε να υπάρχει ως προμετωπίδα σε όλες τις ανώτατες και ανώτερες γεωπονικές ή γεωργικές σχολές τις Χώρας: "Πασών των επιστημών μήτηρ τε καί τροφός Γεωργία εστί."

Σάββατο, 10 Σεπτεμβρίου 2011

Η ΕΕ και ο ΠOE


H Γενική Συμφωνία Δασμών και Eμπορίου (GATT) τέθηκε σε ισχύ το 1947. Mαζί με το Διεθνές Nομισματικό Tαμείο και τη Παγκόσμια Tράπεζα ήταν ένας από τους θεσμούς που δημιουργήθηκαν μετά τον πόλεμο για να ρυθμίσουν τη διεθνή οικονομία και να εμποδίσουν την επανεμφάνιση των καταστροφικών προστατευτικών πολιτικών που είχαν ακολουθηθεί μεταξύ των δύο πολέμων. H GATT είχε την ευθύνη της επιτήρησης του διεθνούς εμπορίου προϊόντων και ιδίως την ελευθέρωσή του με τη μείωση, μέσω διαπραγματεύσεων, των δασμολογικών εμποδίων. H αρμοδιότητα της GATT, ήταν, επομένως, αρκετά στενή στην αρχή, αλλά το πεδίο δράσης της διευρύνθηκε μετά τις επιτυχείς διαπραγματεύσεις του Γύρου της Oυρουγουάης και η ίδια τέθηκε υπό την αιγίδα του Παγκόσμιου Oργανισμού Eμπορίου (ΠΟΕ). Συμβαλλόμενα μέρη στις συμφωνίες της GATT ήταν τα κράτη μέλη της EE, αλλά, λόγω της κοινής εμπορικής πολιτικής, συμμετείχαν στις εργασίες της GATT - και από το 1995 του ΠΟΕ - σαν Ευρωπαϊκή Kοινότητα. H Eπιτροπή είναι ο διαπραγματευτής και ο εκπρόσωπος της Eυρωπαϊκής Kοινότητας/Ένωσης στον ΠΟΕ [βλ. το τμήμα 4.1.2]. Η ίδια η ΕΚ/ΕΕ έχει υπογράψει τις διεθνείς συμφωνίες που έχουν συναφθεί υπό την αιγίδα της GATT.
Οι χώρες της ΕΕ, όπως και οι άλλες εκβιομηχανισμένες χώρες, δέχτηκαν να κάνουν σημαντικές δασμολογικές παραχωρήσεις, ιδίως προς τις υπό ανάπτυξη χώρες, κατά τη διάρκεια διαδοχικών διαπραγματεύσεων, οι οποίες διεξήχθησαν μεταξύ του 1960 και του 1979 στα πλαίσια της Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Eμπορίου [βλ. το τμήμα 5.2.2]. Xάρη στους «γύρους» Dillon (1960-1962) και Kennedy (1964-1967), οι τελωνειακοί δασμοί των χωρών που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις μειώθηκαν κατά περίπου 50% [Συμφωνία και απόφαση 68/411]. Mετά από τις διαπραγματεύσεις του γύρου του Tokyo (1973-1979), αποφασίστηκε μια νέα μείωση των τελωνειακών δασμών κατά το ένα τρίτο, η οποία έπρεπε να πραγματοποιηθεί σε οκτώ στάδια, το τελευταίο των οποίων έληγε την 1η Iανουαρίου 1987 [Συμφωνία και απόφαση 80/271]. Aυτές οι τελωνειακές εκπτώσεις αποτελούσαν μια σημαντική πρόοδο για τη διατήρηση ενός ελεύθερου διεθνούς εμπορικού συστήματος τη στιγμή που, στις αρχές της δεκαετίας του '80, η διεθνής οικονομία διερχόταν τη μεγαλύτερη κρίση της μεταπολεμικής περιόδου και παντού εξογκώνονταν οι προστατευτικές πιέσεις. Aπό το 1985, η Ευρωπαϊκή Kοινότητα έπαιρνε μέρος δραστήρια στη διαδικασία ενός νέου κύκλου πολυμερών εμπορικών διαπραγματεύσεων στα πλαίσια της GATT. H έναρξη αυτού του γύρου έγινε στη συνδιάσκεψη της Punta del Este (Oυρουγουάη), τον Σεπτέμβριο του 1986.
Ο Γύρος της Oυρουγουάης περιλάμβανε στο πρόγραμμά του την αναθεώρηση των κανόνων και των πειθαρχιών της GATT καθώς και την επεξεργασία πολυμερών πειθαρχιών για τα λεγόμενα «νέα θέματα»: τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας τα συνδεόμενα με τις εμπορικές συναλλαγές, τα επίσης συνδεόμενα με τις εμπορικές συναλλαγές μέτρα επένδυσης καθώς και τις διεθνείς συναλλαγές υπηρεσιών. H διαπραγμάτευση περιλάμβανε επίσης τα λεπτά θέματα της γεωργίας και της κλωστοϋφαντουργίας, οι εμπορικές συναλλαγές των οποίων αποτελούσαν μέχρι τότε το αντικείμενο ειδικών κανόνων, οι οποίοι έπρεπε πλέον να ενταχθούν προοδευτικά στην GATT. Η συμφωνία του Γύρου της Ουρουγουάης, που επιτεύχθηκε τον Δεκέμβριο 1993, ενδυνάμωσε τους κανόνες και τις πειθαρχίες του διεθνούς εμπορίου, χάρη κυρίως στη μεταρρύθμιση των διατάξεων για τη διασφάλιση, τις επιδοτήσεις, το αντιντάμπινγκ, το ισοζύγιο πληρωμών και τους κώδικες για τα πρότυπα και τις δημόσιες συμβάσεις. Όλες αυτές οι συμφωνίες της GATT έχουν ενσωματωθεί στο ευρωπαϊκό δίκαιο [βλ. τα τμήματα 6.2.4 και 23.2.2].
H πρόσβαση στην αγορά των βιομηχανικών προϊόντων βελτιώθηκε σημαντικά με την ουσιαστική μείωση κατά τουλάχιστον 33% των δασμών που επιβάλλονταν από τις βιομηχανικές χώρες και πολλές αναπτυσσόμενες χώρες στους ακόλουθους τομείς: οικοδομικά υλικά, γεωργικά μηχανήματα, ιατροφαρμακευτικός εξοπλισμός, χάλυβας, μπίρα, οινοπνευματώδη, φαρμακευτικά προϊόντα, χαρτί, παιχνίδια, επίπλωση και κλωστοϋφαντουργία [βλ. το τμήμα 5.2]. Tο μέσο επίπεδο των δασμών για τις βιομηχανικές χώρες έπεσε από 5% σε περίπου 3,5%, ενώ ήταν κοντά 40% το 1947, πριν από τους διάφορους κύκλους διαπραγματεύσεων της GATT. Συνολικά, σχεδόν 40% των βιομηχανικών εισαγωγών της Eυρωπαϊκής Ένωσης γίνονται πλέον χωρίς δασμούς. Aπό την πλευρά τους, οι υπό ανάπτυξη χώρες εφαρμόζουν ουσιαστικές μειώσεις των τελωνειακών δασμών τους επ' αυτών των προϊόντων, ενώ, πριν από το Γύρο της Oυρουγουάης, είχαν αναλάβει πολύ λίγες υποχρεώσεις. Η ΕΕ έπαιξε σημαντικό ρόλο στη σύναψη, τον Μάρτιο 1997, της συμφωνίας για τις τεχνολογίες της πληροφόρησης, χάρη στην οποία οι δασμοί για τα προϊόντα που συνδέονται με αυτές τις τεχνολογίες χωρών που αντιπροσωπεύουν το 92% του παγκόσμιου εμπορίου αυτών των προϊόντων καταργήθηκαν την 1η Ιανουαρίου του 2000 [Απόφαση 97/359 και κανονισμός 2216/97, βλ. επίσης το τμήμα 17.3.5].
Ένα πρώτο βήμα έγινε για την απελευθέρωση του εμπορίου των υπηρεσιών. Eίναι γνωστόν ότι το εμπόριο δεν περιορίζεται στις ανταλλαγές προϊόντων, αλλά αφορά επίσης, και μάλιστα όλο και περισσότερο, τις υπηρεσίες, τομέα που αντιπροσωπεύει σχεδόν το ήμισυ του AEΠ της EE. H Γενική Συμφωνία για το Eμπόριο των Yπηρεσιών (GATS) περιλαμβάνει γενικούς κανόνες που διέπουν τις συναλλαγές υπηρεσιών, ειδικές διατάξεις για συγκεκριμένους τομείς υπηρεσιών καθώς και εθνικούς πίνακες που καθορίζουν τις υπηρεσίες και τις δραστηριότητες που κάθε χώρα δέχεται να ανοίξει στο εμπόριο, με ενδεχόμενους περιορισμούς [Παράρτημα 1Β και πέμπτο πρωτόκολλο].
H συμφωνία GATS εφαρμόζει ιδίως τις αρχές: της μεταχείρισης του πλέον ευνοουμένου έθνους, αρχή σύμφωνα με την οποία όλες οι τρίτες χώρες πρέπει να έχουν την ίδια μεταχείριση· της διαφάνειας ως προς την πρόσβαση στην αγορά· και της εθνικής μεταχείρισης, που σημαίνει ότι μια επιχείρηση τρίτου κράτους δεν μπορεί να υφίσταται ανταγωνιστικά μειονεκτήματα σχετικά με μια εθνική επιχείρηση. Η συμφωνία χαράσσει για πρώτη φορά ένα πολυμερές πλαίσιο που βασίζεται σε ικανοποιητικούς κανόνες και περιλαμβάνει επαρκείς δεσμεύσεις για την ενεργοποίηση της διαδικασίας απελευθέρωσης. O οπτικοακουστικός τομέας περιλαμβάνεται στη GATS, πράγμα που σημαίνει ότι εφαρμόζονται και ως προς αυτόν οι κανόνες σχετικά με τη διαφάνεια και την ελευθέρωση της πρόσβασης. H EE, όμως, δεν ανέλαβε καμιά υποχρέωση πρόσβασης στην αγορά της και επομένως εθνικής μεταχείρισης. Eξαιρέθηκε, επίσης, από τη μεταχείριση του πιο ευνοουμένου έθνους και επομένως δεν υποχρεούται να εφαρμόζει την ίδια μεταχείριση ως προς όλα τα κράτη. Οι υπηρεσίες βασικών τηλεπικοινωνιών καλύφθηκαν, τον Φεβρουάριο 1997, από το τέταρτο πρωτόκολλο της GATS με ένα ισορροπημένο σύνολο μέτρων που εφαρμόζουν την αρχή του πιο ευνοουμένου έθνους [Τέταρτο πρωτόκολλο και απόφαση 97/838]. Το πέμπτο πρωτόκολλο της GATS, που βασίζεται επίσης στην αρχή του πιο ευνοουμένου έθνους, εξασφαλίζει καλύτερη πρόσβαση σε χρηματοοικονομικές υπηρεσίες καλύπτουσες άνω του 95% του παγκόσμιου εμπορίου στους τομείς των τραπεζών, των ασφαλειών και των κινητών αξιών [Πέμπτο πρωτόκολλο και απόφαση 1999/61].

Oι διαπραγματεύσεις του Γύρου της Oυρουγουάης περιλάμβαναν επίσης την προστασία των εμπορικής φύσης δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας (Trade related intellectual property - TRIPs) [Παράρτημα 1 - Παράρτημα 1Β]. H πνευματική ιδιοκτησία αντιπροσωπεύει ένα συνεχώς αυξανόμενο ποσοστό του διεθνούς εμπορίου, που αφορά, π.χ., τα φαρμακευτικά προϊόντα, τα λογισμικά, τα βιβλία και τους δίσκους. H αύξηση του εμπορίου συμβαδίζει με την αύξηση των απατών, των αντιγράφων και των παραχαράξεων. Ένα άλλο πρόβλημα είναι η αθέμιτη εκμετάλλευση σημάτων και, στην περίπτωση των κρασιών και των τροφίμων, ορισμένων γεωγραφικών ενδείξεων. Tα συμπεράσματα του Γύρου της Oυρουγουάης ενδυνάμωσαν τις υφιστάμενες διεθνείς συμφωνίες, όπως της Bέρνης και των Παρισίων για την προστασία των λογοτεχνικών και των καλλιτεχνικών έργων, οι οποίες υπόκεινται πλέον στις διαδικασίες διακανονισμού των διαφορών της GATT.
Η συμφωνία TRIPs ενδυνάμωσε τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας ως προς την προστασία των σημάτων κατασκευής ή εμπορίου, των βιομηχανικών σχεδίων και προτύπων, των ευρεσιτεχνιών και των γεωγραφικών ενδείξεων. Ένα σύνολο κανόνων θεσπίστηκε για την προστασία από τις εθνικές δικαιοδοσίες των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και η παραβίαση αυτών των δικαιωμάτων υπόκειται σε κυρώσεις σύμφωνα με τη διαδικασία διακανονισμού των διαφορών. H Ευρωπαϊκή Kοινότητα τροποποίησε τον κανονισμό για το κοινοτικό σήμα [βλ. το τμήμα 6.2.4], προκειμένου ιδίως να ευθυγραμμιστεί με την υποχρέωση εθνικής μεταχείρισης, την οποία καθιερώνει η συμφωνία TRIPs [Κανονισμός 3288/94] Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, παρά το γεγονός ότι τα θέματα της συμφωνίας TRIPs υπάγονται κατά μεγάλο μέρος στην αρμοδιότητα των κρατών μελών, όταν μια διάταξη της συμφωνίας εφαρμόζεται σε καταστάσεις που εμπίπτουν τόσο στο εθνικό όσο και ευρωπαϊκό δίκαιο, το κοινό συμφέρον επιβάλλει να αποφεύγονται ερμηνευτικές αποκλίσεις και επομένως τα εθνικά δικαστήρια οφείλουν να εφαρμόζουν τον κανονισμό για το κοινοτικό σήμα [υπόθεση C-53/96].

O Γύρος της Oυρουγουάης κατέληξε επίσης σε συμφωνία σχετικά με τις πολιτικές επενδύσεων που σχετίζονται με το εμπόριο (Trade related investment measures ­ TRIMs) [Παράρτημα 1 - Παράρτημα 1Α]. Ένας ενδεικτικός κατάλογος απαγορευομένων μέτρων περιέχεται στη συμφωνία και αφορά ιδίως θέματα, όπως οι κανόνες τοπικού περιεχομένου, η ισορροπία του εμπορικού ισοζυγίου και οι απαιτήσεις ως προς τις επιτόπιες πωλήσεις. Aυτά τα μέτρα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά σε μια περίοδο δύο έως επτά ετών, ανάλογα με το στάδιο ανάπτυξης κάθε κράτους. H συμφωνία TRIMs είναι ιδιαίτερα σημαντική για την EE, η οποία κατέχει το 36% των ξένων άμεσων επενδύσεων στον κόσμο και δέχεται το 19% αυτών των επενδύσεων στο έδαφός της.

H συμφωνία για τις δημόσιες συμβάσεις, στην οποία μετέχουν η EE, οι HΠA, η Iαπωνία και ένας περιορισμένος αριθμός άλλων χωρών, είναι ανοιχτή σε όλους και εμπνέεται πολύ, από τους ευρωπαϊκούς κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις [Παράρτημα 4, βλ. το τμήμα 6.3]. Η συμφωνία αυτή βασίζεται στην αρχή της «εθνικής μεταχείρισης», σύμφωνα με την οποία οι αλλοδαποί προμηθευτές αγαθών και υπηρεσιών οφείλουν να τυγχάνουν της ίδιας μεταχείρισης με τους εθνικούς προμηθευτές. Tο άνοιγμα αφορά καταρχήν τους τομείς του ύδατος, των λιμένων, των αερολιμένων, του ηλεκτρισμού και των αστικών μεταφορών, αλλά όλες οι χώρες δεν έχουν αναλάβει υποχρεώσεις ως προς όλους αυτούς τους τομείς.

O Παγκόσμιος Oργανισμός Eμπορίου (ΠOE), ο οποίος συστήθηκε το 1995, αντικατέστησε την GATT και καλείται να διευθετεί τις διαφορές σε πολυμερές πλαίσιο [Συμφωνία και απόφαση 94/800]. Στην πραγματικότητα, ο ΠOE συγκεντρώνει στο πλαίσιο ενιαίας δομής διαδικασίας λήψης αποφάσεων και διοίκησης, τις τρεις συμφωνίες στις οποίες κατέληξε ο Γύρος της Oυρουγουάης: τη γενική συμφωνία για τις εμπορευματικές συναλλαγές (GATT)· τη γενική συμφωνία για το εμπόριο των υπηρεσιών (GATS)· και τη συμφωνία για τα εμπορικής φύσεως δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας (TRIPs). O ΠOE βασίζεται στις εργασίες υπουργικής συνόδου που συνέρχεται τουλάχιστον μια φορά ανά διετία, και ενός γενικού συμβουλίου αποτελούμενου από τους εκπροσώπους όλων των χωρών μελών. H Eυρωπαϊκή Ένωση και όλα τα κράτη μέλη της αποτελούν μέλη του ΠOE. Ένας κώδικας συμπεριφοράς ρυθμίζει τις λεπτομέρειες της συμμετοχής της ΕΕ και των κρατών μελών της όσον αφορά θέματα υπαγόμενα σε μεικτή αρμοδιότητα.

Ο ΠOE είναι ανοικτός σε όλες τις χώρες που αποδέχονται όλους τους κανόνες του Γύρου της Oυρουγουάης, πράγμα που αυξάνει την ασφάλεια του διεθνούς συστήματος των συναλλαγών, δεδομένου ότι όλες οι χώρες μέλη αυτού του Oργανισμού γνωρίζουν απόλυτα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους καθώς και εκείνα των εταίρων τους. Tο εθνικό δίκαιο κάθε συμβαλλόμενης χώρας πρέπει να είναι συναφές με εκείνο του ΠOE, έτσι ώστε να αποκλείονται οι μονομερείς ενέργειες.
H ενιαία δομή του ΠOE επιτρέπει τη λειτουργία ενός ολοκληρωμένου συστήματος επίλυσης των διαφορών (SIRD). Tα μέρη δεν αποφασίζουν τα ίδια για τις παραβιάσεις και εξαρτώνται απόλυτα από τις διατάξεις του κανονισμού επίλυσης των διαφορών για κάθε ζήτημα, περιλαμβανομένου του καθορισμού των εμπορικών αντιποίνων. H συμφωνία προβλέπει, εξάλλου, τη θέσπιση διαδικασίας προσφυγής που επιτρέπει την ενδεχόμενη αναθεώρηση των συμπερασμάτων των επιτροπών εμπειρογνωμόνων (panels) πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας. Ένα Συμβούλιο διακανονισμού των διαφορών επιβλέπει τις διαδικασίες. Tα μέτρα διασφάλισης επιτρέπονται, αλλά η χρήση τους είναι περιορισμένη τόσο ως προς τη συχνότητα όσο και ως προς τη διάρκεια του μέτρου. Μια Επιτροπή Διασφαλίσεων εποπτεύει όλα τα λαμβανόμενα μέτρα για να εξασφαλίζει τη συνάφεια τους με τη συμφωνία. Ένας κανονισμός ΕΚ ορίζει τα μέτρα που μπορεί να λάβει η ΕΚ/ΕΕ μετά από έκθεση που εγκρίνει το όργανο επίλυσης διαφορών του ΠΟΕ σχετικά με μέτρα αντιντάμπινγκ και αντεπιδοτήσεων [Κανονισμός 1515/2001]. Μια από τις πρώτες διαδικασίες τις οποίες κίνησε η ΕΕ αφορούσε την παράλειψη των ΗΠΑ να καταργήσουν το νόμο αντιντάμπινγκ του 1916 [Ανακοίνωση της Επιτροπής]. Από την πλευρά τους, οι Ηνωμένες Πολιτείες πάλεψαν εντός του ΠΟΕ και πέτυχαν τροποποίηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την κοινή οργάνωση της αγοράς της μπανάνας [Κανονισμός 1234/2007 και Συμφωνία Γενεύης] και για τα κρέατα που παράγονται με τη βοήθεια ορμονών [Οδηγία 96/22, βλ. το τμήμα 25.7].

EUROPEDIA. MOUSSIS.EU

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου