Ο μεγάλος Αριστοτέλης, λέει στα Πολιτικά του: η καλλίτερη πολιτεία είναι η γεωργική, εκεί δηλαδή που οι περισσότεροι ζουν από την γεωργία και την κτηνοτροφία "βέλτιστος γάρ δήμος ο γεωργικός εστιν, όπου ζει το πλήθος από γεωργίας ή νομής" . Και καταλήγουμε με μία διάσημη φράση, και πάλιν του Αριστοτέλους, η οποία θα έπρεπε να υπάρχει ως προμετωπίδα σε όλες τις ανώτατες και ανώτερες γεωπονικές ή γεωργικές σχολές τις Χώρας: "Πασών των επιστημών μήτηρ τε καί τροφός Γεωργία εστί."

Τετάρτη, 24 Αυγούστου 2011

Υπολογισμός Υδατικών απαιτήσεων των καλλιεργειών

Σε παλαιότερες αναρτήσεις μας είχαμε αναφερθεί στην αναγακαιότητα της ορθολογικής διαχείρισης του νερού για άρδευση  και είχαμε αναφέρει ότι στην χώρα μας εκτός ελαχίστων περιπτώσεων η συλλογή εδαφοκλιματικών  στοιχείων για τον υπολογισμό των  ημερήσιων υδατικών αναγκών των καλλιεγειών, και η σωστή εφαρμογή του νερού στον αγρό   για την ορθή διαχείριση των αρδεύσεων είναι περισσότερο επιβεβλημένη από κάθε άλλη φορά.
 Είχαμε πεί επίσης ότι σε διάφορες περιοχές της χώρας, η ατελής διαχείριση των υδατικών πόρων λόγω των λανθασμένων πρακτικών στην εφαρμογή του νερού αλλά και της ελλιπούς συντήρησης και λειτουργίας των αρδευτικών δικτύων, είχαν και έχουν σαν αποτέλεσμα την υποβάθμιση της ποιότητας και της ποσότητας των παραγόμενων αγροτικών προιόντων,  την αύξηση του κόστους παραγωγής (π.χ. ανόρυξη νέων βαθέων γεωτρήσεων για την κάλυψη των υδατικών αναγκών) καθώς και μεγάλα περιβαλλοντικά προβλήματα (υφαλμύρωση υδροφορέων παράκτιων περιοχών, μείωση της παροχής των φυσικών υδατορευμάτων, πτώση της στάθμης των λιμνών, η αύξηση της συγκέντρωσης ρύπων σε φυσικούς αποδέκτες από την μείωση των διαθεσίμων ποσοτήτων τους που συνεπάγεται η υπερεκμετάλλευση τους) (Δ. Καλφούντζος και Ι. Αλεξίου 2008).  

Σκοπός της παρούσης είναι να δοθεί η ελάχιστη απαιτούμενη γνώση προκειμένου να αποτελέσει  υπόβαθρο για κάθε ενδιαφερόμενο παραγωγό που θέλει να σχεδιάζει και να προγραμματίζει ορθά την άρδευση της καλλιέργειας ή των καλλιεργειών του εκτιμώντας επακριβώς κάθε φορά την δόση άρδευσης.
Βεβαίως σε καμιά περίπτωση δεν επιθυμούμε να αναιρέσουμε όλα όσα γνωρίζει ο παραγωγός για την άρδευση των καλλιεργειών του, αντιθέτως τον παροτρύνομε να χρησιμοποιεί αυτά που ξέρει σε συνδυασμό με αυτά που του προτείνουμε. 
 Με τον όρο "ανάγκες σε αρδευτικό νερό" εννοούμε το ύψος νερού που απαιτείται να χορηγηθεί στις καλλιέργειες με άρδευση επιπλέον του νερού που συνεισφέρεται με άλλους τρόπους (π.χ. Βροχόπτωση) για την κανονική τους ανάπτυξη.
 Ο προσδιορισμός της ποσότητας του νερού άρδευσης που απαιτεί μια καλλιέργεια γίνεται με τον υπολογισμό του υδατικού ισοζυγίου. Το Υδατικό ισοζύγιο στην ουσία απεικονίζει την ισορροπία μεταξύ εισροών και εκροών. Αναφερόμενοι στις εισροές νερού πέρα από την βροχόπτωση εννοούμε την  άρδευση καθώς και την τριχοειδή ανύψωση του νερού από τον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα.
Ενώ στις εκροές του νερού περιλαμβάνονται, η βαθιά διήθηση, η εξατμισοδιαπνοή (ΕΤc) και  η επιφανειακή απορροή.
Οι παράμετροι επιφανειακή απορροή, βαθιά διήθηση και τριχοειδής ανύψωση για τον υπολογισμό τους απαιτούν πολύπλοκες διαδικασίες  και ειδικές κατασκευές και συνήθως η εκτίμηση τους περιορίζεται στην εξυπηρέτηση ερευνητικών αναγκών.  
Αντίθετα τα μεγέθη άρδευση,  βροχόπτωση και  εξατμισοδιαπνοή είναι μετρήσιμα και ιδιαιτέρως σημαντικά για τον υπολογισμό των αναγκών των καλλιεργειών.
 Κατά τον υπολογισμό των υδατικών αναγκών θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη:
  1. Το φυτικό είδος της καλλιέργειας ή  των καλλιεργειών και η βλαστική περίοδος ή ο βιολογικός κύκλος της κάθε μιας σε  ημέρες.
  2. Η εξατμισοδιαπνοή αναφοράς (ETr) της περιοχής της καλλιέργειας ή των καλλιεργειών
  3. Ένας φυτικός συντελεστής (Κc) που είναι ενδεικτικός για κάθε καλλιέργεια και η τιμή του εξαρτάται από το στάδιο ανάπτυξης της καλλιέργειας ή των καλλιεργειών
  4.  Η εξατμισοδιαπνοή της καλλιέργειας  ή των καλλιεργειών (EΤc 
Για την καλύτερη κατανόηση των παραπάνω παραθέτουμε την παρακάτω αναλυτική και πλήρως κατατοπιστική εργασία του συνάδελφου κ. Σαμαρά την οποία και εκπόνησε στα πλαίσια του προγράμματος HYDROSENCE.

Σταθακόπουλος Ιωάννης
Γεωπόνος ΑΠΘ M.sc. Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου