Ο μεγάλος Αριστοτέλης, λέει στα Πολιτικά του: η καλλίτερη πολιτεία είναι η γεωργική, εκεί δηλαδή που οι περισσότεροι ζουν από την γεωργία και την κτηνοτροφία "βέλτιστος γάρ δήμος ο γεωργικός εστιν, όπου ζει το πλήθος από γεωργίας ή νομής" . Και καταλήγουμε με μία διάσημη φράση, και πάλιν του Αριστοτέλους, η οποία θα έπρεπε να υπάρχει ως προμετωπίδα σε όλες τις ανώτατες και ανώτερες γεωπονικές ή γεωργικές σχολές τις Χώρας: "Πασών των επιστημών μήτηρ τε καί τροφός Γεωργία εστί."

Κυριακή, 29 Μαΐου 2011

ΤΡΟΥΦΑ: ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΟΛΛΑ ΥΠΟΣΧΟΜΕΝΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ


Στην προμήθεια 220 δενδρυλλίων από θερμοκήπια της Ιταλίας προχώρησε η Νομαρχία Κοζάνης στο πλαίσιο προσπάθειας διαμόρφωσης πιλοτικών αγρών καλλιέργειας τρούφας. Αυτό ανακοινώθηκε το βράδυ της Δευτέρας 3 Απριλίου μετά από ειδική ενημερωτική ημερίδα που διοργάνωσε η Νομαρχία με βασικό εισηγητή τον τακτικό ερευνητή του Ινστιτούτου Δασικών Ερευνών του Ιδρύματος, Δρ. Στέφανο Διαμαντή. Άλλωστε το ΙΔΕ θα επιβλέπει τους πιλοτικούς αγρούς και θα παρέχει τεχνική και επιστημονική υποστήριξη στους καλλιεργητές των δένδρων, στη βάση των οποίων θα αναπτύσσονται οι τρούφες του είδους tuber magnatum. Ο δρ. Διαμαντής προσέλκυσε το ενδιαφέρον των συμμετεχόντων στην ημερίδα, κάνοντας λόγο για "σύγχρονη αγροτική και κυρίως βιολογική δραστηριότητα με μικρό κόστος παραγωγής και εκπληκτικές αποδόσεις". Σύμφωνα με τον ίδιο, η εμπορική τιμή της τρούφας στην ευρωπαϊκή και αμερικανική αγορά κυμαίνεται από 1.220 ως 7.000 ευρώ το κιλό, ενώ όταν υπάρχει μειωμένη προσφορά, η τιμή μπορεί να εκτοξευτεί σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα, καθώς ακριβά εστιατόρια και ξενοδοχεία «χτυπούν» τις τρούφες σε δημοπρασίες. "Πέρυσι, σε δημοπρασία που έγινε για φιλανθρωπικό σκοπό στην Ιταλία ένας «λάτρης» του μανιταριού πλήρωσε για λευκή ιταλική τρούφα βάρους 1,2 κιλών, ποσό 95.000 ευρώ", δήλωσε χαρακτηριστικά. Ο δρ. Διαμαντής επισήμανε ότι προτείνεται η εγκατάσταση φυτείας σε έκταση μέχρι 3 στρεμμάτων. Με τις τρέχουσες τιμές, το κόστος εγκατάστασης φυτείας ανά στρέμμα ανέρχεται σε περίπου 1.500 ευρώ, ενώ οι αποδόσεις - μετά από μια 5ετία - θα είναι ύψους 1.500 ευρώ το στρέμμα. Αυτό σημαίνει ότι σε μία χρονιά καλύπτεται το κόστος της αρχικής επένδυσης. Σε κάθε στρέμμα φυτεύονται 50 ως 60 δέντρα.



Το θεϊκό έδεσμα
Έχει χαρακτηριστεί ως το «χαβιάρι» των καλλιεργειών λόγω της υψηλότατης τιμής και της περιορισμένης ποσότητας της παγκόσμιας παραγωγής. Η παρουσία της τρούφας στα τραπέζια των πλούσιων σαλονιών στην Ευρώπη έχει μακρά παράδοση ενώ τα τελευταία χρόνια η παραγωγή της αρχίζει να εξαπλώνεται και στην Ελλάδα.
Η καλλιέργεια τρούφας είναι κατάλληλη για πολλές ημιορεινές και ορεινές περιοχές της χώρας μας. Η Ιταλία, η Γαλλία και η Ισπανία φαίνεται ότι κυριαρχούν στη διεθνή αγορά ενώ τα τελευταία 20 χρόνια και άλλες χώρες όπως η Νέα Ζηλανδία, οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και η Βουλγαρία μπήκαν στην τρουφοκαλλιέργεια δυναμικά, με συγκεκριμένους στόχους και κατάλληλες πολιτικές.



Το προϊόν
Τρούφες ονομάζονται οι καρποφορίες μιας ομάδας ασκομυκήτων που συμβιώνουν με τις ρίζες ανώτερων φυτών. Οι τρούφες είναι υπόγεια μανιτάρια, σχήματος κονδύλου και μεγέθους από 2-7 συνήθως εκατ., γκριζόμαυρα έως ωχρόλευκα, που παράγονται μέσα στο έδαφος σε βάθος από 6-15 περίπου εκατ. Οι μύκητες που συμβιώνουν με τις ρίζες φυτών ονομάζονται μυκορριζικοί. Οι καρποφορίες των μυκορριζικών μυκήτων και επομένως και οι τρούφες εμφανίζονται πάντα τριγύρω από δέντρα.
Οι πρώτες αναφορές στις τρούφες ανάγονται στο 1880 π.Χ. και από τότε τα ιδιαίτερα διατροφικά τους χαρακτηριστικά εκτιμώνται από όλο τον κόσμο. Η μαύρη τρούφα Tuber melanosporum -Τούβερ το μελανόσπορο- απέκτησε το όνομα «μαύρο διαμάντι», χαρακτηρισμός που δηλώνει τη μεγάλη αξία της.
Οι βασιλείς της Μεσοποταμίας, οι Φαραώ και αργότερα οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι απολάμβαναν τις τρούφες που τις θεωρούσαν γευστικά μοναδικές. Ιστορικά θεωρείται ότι το «μάννα εξ ουρανού» στην Παλαιά Διαθήκη ήταν στην πραγματικότητα τρούφες του μύκητα Terfezia sp. που αναπτύσσεται ακόμη και στην έρημο.
Οι Βεδουίνοι μέχρι σήμερα χρησιμοποιούν τις τρούφες για τροφή και για φάρμακο για ερεθισμένα μάτια που είναι συνήθης ασθένεια της ερήμου.
Για πολλά χρόνια οι τρούφες θεωρούνταν το «δώρο» των Γάλλων χοιροβοσκών όταν αυτοί έβγαζαν τους χοίρους σε δρυοδάση της περιοχής Perigord το φθινόπωρο για να βοσκήσουν βελανίδια. Καθώς οι χοίροι εντόπιζαν με την όσφρησή τους τα σημεία όπου υπήρχαν τρούφες και άρχιζαν να σκάβουν, οι χοιροβοσκοί επενέβαιναν και τις μάζευαν.
Σήμερα η συλλογή τρούφας γίνεται με ειδικά εκπαιδευμένα σκυλιά.

Μοναδική
Φημισμένα εστιατόρια στην Ευρώπη, την Αυστραλία και τη Β. Αμερική αλλά και σε άλλες περιοχές του πλανήτη προσφέρουν θεσπέσια εδέσματα σε αστρονομικές τιμές. Οι τρούφες, ακόμη και σε πολύ μικρή ποσότητα, με το μοναδικό άρωμά τους, μετατρέπουν κοινές συνταγές σε μοναδικές απολαύσεις.
Η τιμή της τρούφας στην ευρωπαϊκή και αμερικανική αγορά κυμαίνεται από 1.220 έως 7.000­ /χλγ. Δεν είναι σπάνια τα άρθρα σε εφημερίδες και περιοδικά που αναφέρουν τιμές μέχρι 8.000­ /χλγ.
Δικαιολογημένα επομένως η έρευνα έχει στραφεί εδώ και χρόνια στην καλλιέργεια της τρούφας. Σήμερα, αν και η καλλιέργεια τρούφας σε Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, τις Βαλκανικές χώρες αλλά και στη Β. Αμερική και Ν. Ζηλανδία (Hall 1988) αποτελεί αναπτυσσόμενη, δυναμική και αποδοτική δραστηριότητα και η προσφορά τρούφας στην αγορά έχει αυξηθεί σημαντικά, εντούτοις οι τιμές δεν φαίνεται να έχουν μειωθεί.
Είναι βέβαιο ότι η κατανάλωση τρούφας συμβαδίζει με την άνοδο του βιοτικού μας επιπέδου και επομένως αυξάνεται σταθερά και η ζήτηση ιδιαίτερα στις ανεπτυγμένες χώρες. Εκτιμάται ότι για αρκετές ακόμη 10ετίες η καλλιέργεια τρούφας θα αποτελεί ελκυστική διέξοδο για όσους ονειρεύονται να τα... οικονομήσουν εύκολα και γρήγορα!

Η καλλιέργεια της τρούφας
Η καλλιέργεια αρχίζει με την προμήθεια δενδρυλλίων των οποίων το ριζικό σύστημα έχει μολυνθεί με το μυκήλιο μυκήτων του γένους Tuber. Τα σημαντικότερα είδη είναι η λευκή τρούφα, η θερινή μαύρη τρούφα, η μαύρη τρούφα και χειμωνιάτικη τρούφα, τα οποία συμβιώνουν με διάφορα δενδρώδη είδη όπως η χνουδωτή δρυς η πλατύφυλλη και η ευθύφλοια δρυς, η φλαμουριά, η φουντουκιά, η λεύκη, ο κέδρος αλλά και διάφορα πεύκα.
Η εισαγωγή των δενδρυλλίων γίνεται προς το παρόν από την Ιταλία, εισάγονται δε είδη τα οποία προτιμούν υψομετρική ζώνη από 300-700 μ. περίπου και αποτελούν είδη της ελληνικής χλωρίδας (χνουδωτή δρυς, φλαμουριά και φουντουκιά).
Σημαντικό στάδιο για την καλλιέργεια τρούφας αποτελεί η σωστή εκλογή του αγρού. Ιδανικά εδάφη είναι τα ελαφρά κεκλιμένα και αμμοαργιλλώδη τα οποία στραγγίζουν καλά.
Τα διάφορα είδη τρούφας έχουν διαφορετικές εδαφικές απαιτήσεις. Έτσι, οι μαύρες τρούφες προτιμούν φτωχά, αλκαλικά, ασβεστολιθικά εδάφη με οξύτητα (pH) 7,2-8,2. Η οργανική ουσία πρέπει να είναι λίγη έως μέτρια όπως και η παρουσία καλίου, αζώτου και φώσφορου. Οι μαύρες τρούφες μπορούν να αναπτύσσονται σε υψόμετρα από 300-1.000 μ., σε ξηρές περιοχές όπου οι επιλογές για άλλου είδους γεωργική εκμετάλλευση είναι περιορισμένες.
Οι λευκές τρούφες είναι πιο απαιτητικές. Προτιμούν τις κοιλάδες όπου το έδαφος είναι γονιμότερο, με οξύτητα (pH) 7,2-8,0 υψόμετρο μέχρι 600 μ. και ετήσια βροχόπτωση που να ξεπερνά τα 1.000 χιλ.
Συνιστάται οι ενδιαφερόμενοι να πραγματοποιούν ανάλυση εδάφους στα κτήματά τους (τουλάχιστον εκτίμηση της οξύτητας) πριν από κάθε απόφαση για καλλιέργεια τρούφας ώστε να γνωρίζουν με βεβαιότητα ότι η εκλογή αγρού είναι σωστή.
Πριν τη φύτευση ο αγρός πρέπει να οργωθεί βαθιά την άνοιξη και να φρεζαριστεί το φθινόπωρο. Η φύτευση των δενδρυλλίων γίνεται σε φυτευτικό σύνδεσμο 4 Χ 4 έως 5 Χ 5 μ. δηλ. 50 έως 60 φυτά/στρ. Ενδείκνυται να χρησιμοποιηθούν περισσότερα από ένα δενδρώδη είδη εμβολιασμένα με περισσότερα από ένα είδη τρούφας και με διαφορετικό παραγωγικό κύκλο έτσι ώστε η συλλογή να γίνεται σε διαφορετικές εποχές αλλά και να μειωθεί το ρίσκο.
Η χρήση φυσικών ή αζωτούχων λιπασμάτων δεν επιτρέπεται, όπως δεν επιτρέπεται και η χρήση φυτοφαρμάκων. Ενδείκνυται ο έλεγχος των ζιζανίων με ελαφρύ χορτοκοπτικό μηχάνημα και το σκάλισμα τριγύρω από τα δένδρα μέχρι βάθους 5 εκατ. Όταν κατά τη θερινή περίοδο υπάρχουν περίοδοι μεγαλύτερες των 15 ημερών χωρίς βροχόπτωση, τότε είναι αναγκαία η άρδευση. Καθόσον συνιστώνται κεκλιμένα εδάφη, η άρδευση είναι σχετικά εύκολη και ανέξοδη με εγκατάσταση δεξαμενής στο ανώτερο τμήμα του κτήματος και με την με φυσική ροή άρδευση με μικρούς καταιωνιστήρες ή με σύστημα στάγδην.
Απαραίτητη είναι η περίφραξη της φυτείας με τσιμεντένια βάση βάθους 20 περίπου εκατ., σιδηροπασσάλους και δικτυωτό σύρμα για την προφύλαξη αρχικά των πολύτιμων δένδρων και αργότερα της τρούφας από ζώα (αγριογούρουνα, ασβούς κ.ά.), τα οποία πρέπει να σημειωθεί ότι τρελαίνονται γι' αυτές.
Συνοπτικά, τρεις είναι οι βασικές δαπάνες για την εγκατάσταση φυτείας τρουφοκαλλιέργειας:
1. Η προμήθεια των δενδρυλλίων
2. Η εγκατάσταση αρδευτικού συστήματος και
3. Η κατασκευή της περίφραξης
Συστήνεται η εγκατάσταση φυτείας σε έκταση μέχρι 3-4 στρ. Με τρέχουσες τιμές το κόστος/στρέμμα ανέρχεται σε περίπου 1.500 ευρώ­.
Με τη νέα νοοτροπία που έχει καλλιεργηθεί στους αγρότες της χώρας μας, πολύ συχνά οι υποψήφιοι καλλιεργητές τρούφας διερωτώνται εάν η συγκεκριμένη προσπάθεια επιδοτείται. Η απάντηση είναι αρνητική.
Όμως, δεν πρέπει να ξεχνούν ότι δεν υπάρχει άλλη αγροτική δραστηριότητα που με τόσο μικρή αρχική επένδυση, τόσο μικρή δεσμευμένη έκταση και χαμηλό ρίσκο να υπόσχεται τόσο μεγάλες αποδόσεις. Η καλλιέργεια της τρούφας αποτελεί σήμερα μια σύγχρονη αγροτική δραστηριότητα με πολύ υψηλές αποδόσεις.

Η ετήσια απόδοση για την τρουφοκαλλιέργεια
Στην Ελλάδα δεν έχουμε πλήρη δεδομένα παραγωγής τρουφοκαλλιέργειας, επειδή βρίσκεται στη χώρα μας σε πολύ αρχικό στάδιο. Οι εκτιμήσεις είναι ενδεικτικές, επειδή προέρχονται από την Ιταλία και τα οικονομικά στοιχεία κυμαίνονται ανάλογα με το είδος του δασικού δέντρου και του είδους της καλλιεργούμενης τρούφας.
Οι Ιταλοί αναφέρουν για τη χώρα τους σε καλλιέργειες δρυός ηλικίας 15 ετών παραγωγή 4 έως 5 κιλών ανά δέντρο. Υπόψη ότι μια κανονική φυτεία δρυός περιλαμβάνει 50 δένδρα ανά στρέμμα. Συνεπώς έχουν 200 έως 250 κιλά τρούφας ανά στρέμμα. Ακόμη αναφέρεται ότι καλλιέργεια δρυός ηλικίας 3 ετών αποδίδει περίπου 0,5 κιλό τρούφας ανά δέντρο.
Οι τιμές παραγωγού ποικίλουν ανάλογα με το είδος της τρούφας. Η λευκή τρούφα (που έχει όμως εξωτερικό χρώμα μπεζ-καστανό) είναι η ακριβότερη. Ως τιμές παραγωγού αναφέρονται 1.000 έως 2.000 ­ ανά κιλό τρούφας.
Η γαλλική αγορά απορροφά τις τρούφες σε μεγάλες ποσότητες και με τις υψηλότερες τιμές. Πάντως και με πάρα πολύ μικρότερη τιμή, τα έσοδα των τρουφοκαλλιεργητών θα είναι πάρα πολύ καλά.

Επαγγελματική ενημέρωση
Το ΕΘΙΑΓΕ με το Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών προωθεί την καλλιέργεια τρούφας στη χώρα μας. Ενημερωτικές διαλέξεις έχουν πραγματοποιηθεί τα τελευταία 8 χρόνια στο Αγρίνιο Ν. Αιτωλοακαρνανίας, Σιδηρόνερο Ν. Δράμας, ΚΕΓΕ Δράμας, Ανήλιο Πηλίου Ν. Μαγνησίας, Τσοτύλι και Εμπόριο Ν. Κοζάνης, Γρίβα Ν. Κιλκίς, Ταξιάρχη Ν. Χαλκιδικής, κ.ά. Τεχνικές πληροφορίες δίνονται σε όλους τους ενδιαφερόμενους ενώ φυτείες έχουν ήδη ιδρυθεί σε διάφορες περιοχές της χώρες. Φυσική θερινή τρούφα Tuber aestivum βρέθηκε στο Ν. Δράμας, γεγονός σημαντικό που ενισχύει την υπόθεση ότι φυσική τρούφα υπάρχει και σε εγχώρια δασικά οικοσυστήματα.

ΠΗΓΕΣ: Το παρόν άρθρο συντάχτηκε από κείμενο του Δρ. Στέφανου Διαμαντή, Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών, 570 06 Βασιλικά Θεσσαλονίκης, τηλ 2310-461171, e-mail: diamandi@fri.gr.Το πρωτότυπο επιστημονικό κείμενο δημοσιεύτηκε στο τεύχος 21 του περιοδικού ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.
Print

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου